Miłujesz

‚A gdy spożyli śniadanie, rzekł Jezus do Szymona Piotra: „Szymonie, synu Jana, czy miłujesz Mnie więcej aniżeli ci?” Odpowiedział Mu: „Tak, Panie, Ty wiesz, że Cię kocham”. Rzekł do niego: „Paś baranki moje!” I znowu, po raz drugi, powiedział do niego: „Szymonie, synu Jana, czy miłujesz Mnie?” Odparł Mu: „Tak, Panie, Ty wiesz, że Cię kocham”. Rzekł do niego: „Paś owce moje!”. Powiedział mu po raz trzeci: „Szymonie, synu Jana, czy kochasz Mnie?” Zasmucił się Piotr, że mu po raz trzeci powiedział: „Czy kochasz Mnie?” I rzekł do Niego: „Panie, Ty wszystko wiesz, Ty wiesz, że Cię kocham”. Rzekł do niego Jezus: „Paś owce moje!”‚ (J 21, 15-17).

Piotr zaparł się Jezusa trzy razy. Dlatego też Jezus trzy razy pyta Piotra o miłość. Dwa razy zadaje pytanie: „Czy Mnie miłujesz?”, na co Piotr odpowiada: „Ty wiesz, że Cię kocham”. Za trzecim razem Jezus pyta już: „Czy Mnie kochasz”, a Piotr to potwierdza. Oczywiście w języku polskim nie widzimy wielkiej różnicy między słowami „miłować” i „kochać”, ale tłumacze zrobili kawał dobrej roboty używając dwóch różnych słów, bo to daje nam iskrę do zagłębienia się w oryginał. A w oryginale Jezus najpierw dwukrotnie pyta: „agapas me?”, Piotr zaś odpowiada: „filo se”. Następnie Jezus pyta: „fileis me?” i Piotr potwierdza. Większość biblistów skłania się tu do rozróżnienia dwóch rodzajów miłości, z których „agapao” oznacza miłość bezinteresowną, gotową poświęcić wszystko, „fileo” zaś – miłość przyjacielską. Interpretacja przyjęta oficjalnie przez Kościół skłania się więc do tego, że Jezus pyta Piotra dwukrotnie, czy ten Go kocha, na co Piotr odpowiada coś w rodzaju „bardzo Cię lubię” – choć nie jest to dość dokładne porównanie. Wreszcie Jezus stwierdza, że żąda od Piotra czegoś, czego ten spełnić nie może, pyta go więc o ten „mniejszy” rodzaj miłości. Piotr, zasmucony tą degradacją, przytakuje.

Usłyszałem jednak ostatnio inną, ciekawą interpretację. Ksiądz, który nam ją przekazywał stwierdził, że trochę dziwnie wygląda taki dialog, w którym Pan przekazuje władzę pasterską nad swym Kościołem, ostatecznie zadając pytanie: „Piotrze, czy lubisz mnie chociaż troszeczkę?” i ciesząc się z odpowiedzi twierdzącej. Wykładowca ów stwierdził więc, że kiedy przeanalizujemy występowanie słowa „fileo” w Nowym Testamencie stwierdzimy, że niemal zawsze występuje ono tam, gdzie idzie o miłość gotową oddać życie. „Agapao” jest zaś określeniem mówiącym o miłości, jednak w sensie bardziej ogólnym. Co więcej: interpretator idzie dalej, zajmując się słowami, które występują po pierwszym pytaniu Jezusa, a które my tłumaczymy na „więcej aniżeli ci”. W oryginale brzmią one: „pleon pleion tuton”. Gramatyka grecka zaś pozwala nam przetłumaczyć te słowa na dwa inne jeszcze sposoby. Po pierwsze, mogą one brzmieć: „aniżeli tych” i oznaczać prośbę Jezusa o stwierdzenie, czy Piotr kocha Go bardziej, niż kolegów apostołów. Po drugie, da się je tłumaczyć: „ponad wszystko” i takoż interpretować. Oczywiście tłumaczenie przyjęte oficjalnie jest dobre, ale nie wyczerpuje wszystkich możliwości interpretacyjnych.

Gdyby zaś przyjąć drogę interpretacji zgodną z myśleniem mojego wykładowcy, przytoczony na początku tekst wyglądałby po polsku mniej-więcej tak:

‚A gdy spożyli śniadanie, rzekł Jezus do Szymona Piotra: „Szymonie, synu Jana, czy kochasz Mnie ponad wszystko?” Odpowiedział Mu: „Tak, Panie, Ty wiesz, że Cię kocham tak, że oddałbym za Ciebie życie”. Rzekł do niego: „Paś baranki moje!” I znowu, po raz drugi, powiedział do niego: „Szymonie, synu Jana, czy kochasz Mnie?” Odparł Mu: „Tak, Panie, Ty wiesz, że oddałbym za Ciebie życie„. Rzekł do niego: „Paś owce moje!”. Powiedział mu po raz trzeci: „Szymonie, synu Jana, czy kochasz mnie tak, że oddałbyś za mnie życie?” Zasmucił się Piotr, że mu po raz trzeci powiedział: „Czy oddałbyś za mnie życie?” I rzekł do Niego: „Panie, Ty wszystko wiesz, Ty wiesz, że oddałbym za Ciebie życie”. Rzekł do niego Jezus: „Paś owce moje!”‚*

I ta interpretacja naprawdę przypadła mi do gustu tak bardzo, że postanowiłem się nią z Wami podzielić.

*Pogrubieniem opatrzyłem fragmenty tekstu zmienione przeze mnie. Tekst ten jest nieautoryzowany i nie posiada imprimatur.

PS. Już od roku dla Was piszę i jesteśmy razem :). Oby tak jeszcze przez wiele lat!

Reklamy
Categories: Bóg i miłość | Tagi: , , , , | 8 Komentarzy

Zobacz wpisy

8 thoughts on “Miłujesz

  1. Gratulacje z okazji tego roku!

    Co do interpretacji twojego wykładowcy: sprawdzę to w domu, ale coś mi się zdaje, że jest na odwrót: agape jest miłością ofiarną a fileo miłością braterską. Miłość Boga do Jego ludu to jest agape, nie fileo.
    Hm.

  2. Sprawdziłam u Kittela w „Słowniku Nowego Testamentu” – miałam rację. Fileo jest używane w znaczeniu preferowania kogoś, miłości zmysłowej, pocałunku. Agapao oznacza miłość ofiarną.
    Nie chce tu podważać autorytetu twojego wykładowcy, ale wychodzi na to, że pomylił definicje.

  3. Ten wykładowca jest grecystą i specem od Pisma Świętego, więc w grę wchodzi raczej co innego, niż pomylenie definicji. Podejrzewam, że chodzi raczej o coś w rodzaju różnic interpretacyjnych. Zauważmy, że definicja słownikowa wyrazów występujących w Nowym Testamencie wynika ze sposobu ich odczytywania (chyba, że jest to definicja przytaczana za starożytnym źródłem). Jeśli ktoś jest w stanie, badając teksty, wykazać, że klasyczna interpretacja słowa jest nie do końca prawdziwa (lub nie jedynie możliwa), to można posłuchać jego wyjaśnień, choćby tylko jako ciekawostki.

  4. Rzecz w tym, ze słownik Kittela został stworzony w ten sposób, że masz sprawdzone występowanie każdego słowa w Biblii, grece klasycznej i u Ojców Kościoła. Wszystkie te definicje są rozgraniczone ze wskazaniem na różnice.

    Poza tym św. Paweł pisząc o ideale miłości chrześcijańskiej w 1 Kor 13 pisze o agape. Myślę, że to pokazuje, co chrześcijanie uważali za szczyt relacji z Bogiem.

    File zostaje „doceniona” później, u Ojców pojawia się przyjaźń jako ideał miłości. Na tym zresztą opiera się między innymi duchowość cysterska – przyjaźń jako wspólne kroczenie ku Bogu.

    Żałuję, że nie słyszałam tego wykładu, ciekawa jestem jakiej argumentacji użył twój profesor :)

  5. MaBi

    1. Większość egzegetów uznaje, że agapao i phileo to synonimy w tym tekście (Moloney, The Gospel of John, s. 559). Ci, którzy rozróżniają, nie są jednomyślni. Dla jednych agapao jest wyższą formą miłości (np. Westcott), dla innych phileo (np. Evans). Por. Schnackenburg, The Gospel according to St John, t. 3, s. 481. Z polskich autorów Stachowiak (Ewangelia wg św. Jana, komentarz KUL, s. 398) pisze, że „prawdopodobnie są one synonimami”. Argumentem za synonimami jest to, że czwarty ewangelista „lubi” drobne zmiany leksykalne, robione w celu ulepszenia stylu. W tej perykopie innymi takimi parami są bosko i paimaino, oba w BT przetłumaczone jako „paść”, oraz owce i baranki.
    2. Nie ma czegoś takiego w tym miejscu jak „Interpretacja przyjęta oficjalnie przez Kościół”. Zasadniczo rzadko coś takiego w ogóle się zdarza.

  6. PAP

    Interpretację tę jakieś dwa lata temu wyczytałem w książce. Nie jest więc to myśl autorska Twojego wykładowcy. Nie pomnę tylko, kto był autorem, ale bodaj któryś z kaznodziejów Domu Papieskiego, nie wiem nawet, czy nie Raniero Cantalamessa. Ale pozdrawiam i dziękuję za przypomnienie tego spojrzenia na Ewangelię Janową.

  7. Grażyna

    Wczoraj wieczorem rozwarzałam ten fragmet ewangelii i dostałam taką odpowiedź:
    Piotr, gdy rozpoznał Pana, wskoczył do jeziora i wpław przypłynął do brzegu.Zostawił towarzysz, chciał być pierwszy

    przy Jezusie. A Chrystus nie pyta go: czy Ty jesteś silniejszy niż „Oni”, czy Ty jesteś mądry niż oni, czy umiesz

    lepiej pływać, czy masz większy majątek niż ONI. Nie, nie o to pyta!!!! Pyta, „czy Ty mnie miłujesz bardziej niż

    Ci???
    Bo tylko miłość ma znaczenie, tylko ona ma wartość, tylką ona się liczy. Tylko o nią powinniśmy się starać, aby była

    większa niż „ICH”, tych „INNYCH”.Tylko miłość powinniśmy się starać rozwijać, powiększać.

    I wreszcie przestało mnie razić to zdanie “Szymonie, synu Jana, czy miłujesz Mnie więcej aniżeli ci?”. Przestało mnie nurtować pytanie, jak tak mogłeś Panie Jezu pytać???? Jak można zmierzyć, policzyć, zważyć MIŁOŚĆ???? Co chcesz mi tym zdaniem powiedzieć??

    I chociaż to nie są naukowe tłumaczenia greki czy łaciny czuję że taka interpretacja daje mi spokój, radość. Dzięki Ci Panie!!!

  8. Witam
    Mały przyczynek do znaczenia fileo – użyty on został m.in. dla określenia miłości Jezusa (Ap 3,19) oraz w wersecie J 15,13 („Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich.”). Nie wydaje się więc by NT używał go jako „niższej” formy miłości.

    Co więcej logika dialogu zaprzecza interpretacji „obniżania poprzeczki” przez Jezusa. Gdyby tak było, słowa „Paś owce moje” raczej nie padłyby ani po pierwszym, ani po drugim zapytaniu.
    pozdrawiam
    Marek

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s