Monthly Archives: Styczeń 2016

Varia Animalia

Każdy ubój rytualny, każda wigilia i karp w wannie, każdy sylwester i każda wysadzona w powietrze petarda ciągnie nas z powrotem do tematu praw zwierząt. To kolejny temat wywołujący poruszenie i podział na dwa obozy. Temat poruszył i mnie, choć należałoby raczej rzec – mnie tym tematem poruszono. Z dwóch stron. Otóż w okolicy wigilii wytoczył się niby-kontrowersyjny artykuł Tomasza Terlikowskiego o tym, że zwierzęta nie ludzie i praw nie mają, nawet w wigilię. Pierwsza reakcja znajomej: gniew i oburzenie. Jak można być tak nieludzkim, pozbawionym sumienia, by odbierać zwierzętom ich przyrodzone prawa. Postanowiłem zmilczeć, choć mam zdecydowanie inne zdanie – zwyczajnie nie miałem ochoty prowadzić dysput o tym, jak bardzo zwierzęta mają przyrodzone prawa lub ich nie mają. Postanowiłem jednak napisać po tym, jak druga znajoma podesłała ten sam artykuł, opatrując go tezą różniącą się od tamtej o 180°. I poprosiła o odniesienie się.

prawa zwierzątJest zatem hipoteza: zwierzęta mają prawa. Prawo do życia, do braku cierpienia, do godności itp. Mamy jedną osobę opowiadającą się za tą tezą i drugą – przeciwko. Należy zatem najpierw zapytać: jeśli zwierzęta mają prawa, to skąd one się wzięły? Tu wchodzi podział na dwa rodzaje prawa: prawo naturalne i prawo stanowione. Jedno i drugie w jakiś sposób obowiązuje w świecie i oba dotykają w pewnym stopniu zarówno ludzi, jak i zwierząt. Czy – mówiąc szerzej – świata przyrody. Prawo naturalne to przyrodzony porządek natury, wynikający z istoty stworzenia. Oznacza to, że każdy gatunek żyje zgodnie ze stopniem rozwoju i, w razie braku ingerencji rozumowej z zewnątrz, zgodnie ze „stopniem stworzenia”. Tam, gdzie wpuszczamy w te obliczenia Boga, będzie to oznaczało „zgodnie z tym, jak go Pan Bóg stworzył”. Zresztą można się tu ograniczyć i do mitologicznej matki natury. Tak czy inaczej, podążając w zgodzie z tym stopniowaniem, dojdziemy wreszcie do miejsca, w którym stoi człowiek. Człowiek, jako istota rozumna (co jesteśmy w stanie udowodnić) nadal podlega prawu naturalnemu, z tym że ono zakłada w kwestii człowieka działanie czegoś więcej niż instynktu. Tym czymś jest właśnie rozum – a rozum pozwala na myślenie, podejmowanie decyzji i stanowienie prawa. Prawo to podlega prawu naturalnemu, bo tamto jest bardziej pierwotne, ale również wykracza poza nie.

Jeżeli więc zwierzęta mają jakieś prawa wykraczające poza prawo naturalne (a więc poza „koło życia”, czyli „zabij i zjedz”, poza instynkt przetrwania, ukierunkowanie na rozród itp.) to tylko dlatego, że ludzie im je nadali. I tak oto ludzie nadali zwierzętom (niektórym) prawo do mieszkania w ludzkim domu, do spania w pościeli, do otrzymywania pożywienia itp. Ludzie, w zgodzie ze zdrowym sumieniem i Bożym nakazem dbania o stworzenie, nadali także zwierzętom prawo do nieprzeżywania przesadnych cierpień. Z drugiej zaś strony to wszystko jest tak naprawdę tylko jakimś ludzkim założeniem, które nie pokrywa się z naturalnym prawem rządzącym przyrodą. Co ciekawe – rytualny ubój (taki przykład) jest jednym z elementów wynikających pośrednio z prawa naturalnego, ponieważ zgodnie z tym prawem – co potwierdzono przez badania – istoty rozumne w naturalny sposób oddają cześć bóstwom, które uważają za coś większego od siebie. Takim samym elementem prawa naturalnego jest polowanie na zwierzęta dla mięsa czy zabijanie karpia na wigilię.

Dopiero ludzie żyjący w dekadenckich czasach, w których słowo „wojna” oznacza legendarną historię sprzed lat lub zza siedmiu mórz, mający dla siebie już wszelkie prawa (tak zwane „równouprawnienie”) żądają tychże równych praw dla swoich przyjaciół – zwierząt. I oto wychodzą na ulicę lub oburzają się w internecie, bo ubój rytualny, ustawa o polowaniach lub strzelanie petardami w sylwestra łamią prawa zwierząt. Prawa, które oni sami tym zwierzętom nadali. Co więcej – oni je nadali jako jakaś grupa bardzo głośnych krzykaczy. To nie są prawa nadane zwierzętom przez ogół ludzkości. Nie, ci ludzie poczuli, że jedzenie krów i kur jest czymś złym, postanowili nadać im prawa, a tych, którzy ich decyzji zaakceptować nie chcą, próbują zakrzyczeć. I stąd dziwaczne manifestacje, w czasie których dziewczynki stoją z tabliczkami, na których uwidocznione są krowy, fretki i prosiaczki, podpisane „Jestem zwierzęciem. Kimś, nie czymś. Chcę żyć”. Niestety, drogie dziewczynki, to nie jest prawda. Zwierzę to zwierzę, jest „kimś” tylko na tyle, na ile wy zmienicie nazewnictwo i nadacie krowom nieistniejącą osobowość. Fretka „chce żyć” tylko na tyle, na ile nakazuje jej to instynkt samozachowawczy. Nie jest to zgodne z jej wolą – bo fretka żadnej woli nie posiada.

wilkNie ma nic złego w kochaniu i rozpieszczaniu zwierzaków. Nie widzę przeszkód w nazywaniu ich członkami swoich rodzin (zdecydowanie przysposobionymi, ale jednak). Przeszkadza mi używanie w stosunku do zwierzaków słów przynależnych do ludzi: „prawa zwierząt”, „wola”, „adopcja”. Właśnie dlatego, że zwierzęta to nie ludzie, nie mają praw poza tymi nadanymi im przez ludzi, nie podejmują decyzji i nie są adoptowane, lecz przygarniane. I nie jestem zwolennikiem znęcania się nad zwierzętami. Sam dziś, wracając z kościoła, trafiłem na potrąconego na jezdni kota. Potrącił go samochód jadący przede mną. Potem odjechał. Ja wysiadłem – kot jeszcze żył – i przeniosłem go na trawnik obok. Potem przez godzinę szukałem dyżuru weterynaryjnego, który mógł podjąć się próby ocenienia i ewentualnego ocalenia kociaka. Przeżyłem to mocno – podobnie jak śmierć mojej świnki morskiej, psa (jego dotyczy najczęściej komentowana notka na blogu) i królika. Zwierzęta towarzyszą nam i ludzie z sumieniem się do nich przywiązują. Nie podoba mi się topienie szczeniąt w workach ani zostawianie psa przed wakacjami w lesie. Ale będę głośno protestował przeciw zakazowi występów cyrków ze zwierzętami w Warszawie, bo niby łamią one prawa zwierząt. Zwierzęta mają tyle praw, ile im nadamy. A przy całej tej nagonce dość blado wypada argument zwolenników praw zwierząt, że sterylizacja zapobiega kłopotom zwierząt w schroniskach. Przecież rozmnażanie się to jest prawo zwierząt wynikające bezpośrednio z prawa naturalnego. Obrońcy ich praw nie powinni namawiać do odbierania im tego prawa celem nadania im „prawa wyższego”.

I oczywiście uroczy jest ten obrazek z wilkiem (dzikiem?) ścigającym myśliwego, ponieważ podobno policzył i jest nas za dużo. Z tym że – niestety – tego wilka ze strzelbą narysował człowiek. I świetnie. Jego prawo.

____________________________________

We wpisie zastosowano następujące zdjęcia:
1. Akcja współorganizowana przez stowarzyszenie Empatia, fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Gazeta, zdjęcie za: http://m.wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,117915,17178738,Terlikowski__Zwierzeta_nie_maja_praw__A_ich_ochrona.html
2. Jest was za dużo, za: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1011994762179503&set=a.1011994622179517.1073741829.100001069657075

Categories: Duchowość i moralność | Tagi: , , , , | 2 komentarze